استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، مؤسسۀ آموزش عالی دارالحمه، قم، ایران(نویسنده مسئول).
10.22034/jmzf.2026.246650
چکیده
«ژیل دلوز»، فیلسوف پست مدرن فرانسوی به هنگام سخن گفتن از واژة عشق- بدون آنکه در بستار یا معنای جهانشمول این واژه گرفتار شود- آن را «جهان امکانات گستردة حیات و شدن» میبیند و میگوید به اندازة تمام هستیهای قابل تصور میتوان شیوة ادراک، تجربه، آموختن و ابداع در مفهوم عشق خلق کرد. او ادبیات را خاستگاه عشق و مظهر آژانسمان؛ یعنی عاملیت فضاسازی و خلق معنا میداند. مسئلة اصلی این جستار آن است که واژة عشق در شعر فردوسی و حافظ از چه آژانسمانی برخوردارد است؟ پاسخ مفروض آن است که عشق در شعر به دلیل برخورداری از دو خصلت «شدن» و «وانمودگی» آژانسمان پیچیدهتری دارد و از مرکزگرایی و تحدید در بستار و مفهوم خاص میرهد. پاسخ به این پرسش از این منظر ضرورت دارد که سبب وسعت دید خواننده در مطالعة تطبیقی دو سبک خراسانی و سبک عراقی میشود. هدف از کاربست رهیافتهای دلوز در پاسخگویی به این مسئله، ایجاد فرصتهای جدید در نقد ادبی است تا خواننده به خلاقیتهای شاعران در سطح روبنایی و زیربناییشعر پی ببرد و با تکیه بر روش تحلیل محتوا ، مطالعات بین رشتهای و خوانشهای تطبیقی را افزایش دهد. برآیند پژوهش نشان میدهد واژة عشق در شعر حافظ با گریز از ارجاع خطی و رهایی از انفعال؛ مسیرهای رازآمیزتری را در سطح معنا و اندیشه آفریده و با سوق دادن شعر به درون آژانسمانهای مختلف، مفهوم پویا و لغزانتری یافته است.
روستا,امید . (1405). خوانشی دلوزی از واژة «عشق» در شعر فردوسی و حافظ شیرازی. (e246650). فصلنامۀ بین المللی علمی تخصصی مطالعات زبان فارسی ISC, (), e246650 doi: 10.22034/jmzf.2026.246650
MLA
روستا,امید . "خوانشی دلوزی از واژة «عشق» در شعر فردوسی و حافظ شیرازی" .e246650 , فصلنامۀ بین المللی علمی تخصصی مطالعات زبان فارسی ISC, , , 1405, e246650. doi: 10.22034/jmzf.2026.246650
HARVARD
روستا امید. (1405). 'خوانشی دلوزی از واژة «عشق» در شعر فردوسی و حافظ شیرازی', فصلنامۀ بین المللی علمی تخصصی مطالعات زبان فارسی ISC, (), e246650. doi: 10.22034/jmzf.2026.246650
CHICAGO
امید روستا, "خوانشی دلوزی از واژة «عشق» در شعر فردوسی و حافظ شیرازی," فصلنامۀ بین المللی علمی تخصصی مطالعات زبان فارسی ISC, (1405): e246650, doi: 10.22034/jmzf.2026.246650
VANCOUVER
روستا امید. خوانشی دلوزی از واژة «عشق» در شعر فردوسی و حافظ شیرازی. فصلنامۀ بین المللی علمی تخصصی مطالعات زبان فارسی ISC. 1405;():e246650. doi: 10.22034/jmzf.2026.246650
