دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
10.22034/jmzf.2026.244613
چکیده
یکی از مکاتبی که پس از رمانتیسم بیشترین تأثیر را بر مکاتب پس از خود داشته است، مکتب سوررئالیسم است. سوررئالیستها تخیل را رهانندۀ انسان از انتزاعهای بزرگ میدانستند. شعر برای آنها قالبی صوری نبود، بلکه کیفیتی مستقل از طرز بیان آن بود که چون یک فعالیت ذهنی محسوب میشد پس انسان میتوانست شاعر باشد بدون اینکه شعر بگوید. آنها اعتقاد داشتند که راه ورود به فراواقع از طریق خود است. آشنایی با این مکتب در ادبیات ایران از اواخر دهۀ سی میلادی و با حضور صادق هدایت و هوشنگ ایرانی میسر شد؛ زمانیکه آنها در فرانسه مشغول به تحصیل بودند با آشنایی با این مکتب و استفاده از مؤلفههایی از آن در آثار خود از جمله رمان بوف کور و مجموعه شعر بنفش تند بر خاکستری، مقدمات ورود سوررئالیسم به ایران و آشنایی نویسندگان ایرانی را با آن فراهم آوردند. هوشنگ ایرانی یک اتفاق متفاوت در جریان شعر معاصر فارسی است که توانست از تمام ظرفیتها و شعرش، برای انتقال مفاهیم مورد نظر بهره گیرد؛ مفاهیمی که ممکن است بعد از گذشت چندین دهه، برای مخاطبان شعر فارسی با پرسشها و تردیدهایی همراه باشد. در خوانش آثار سوررئالیستی نقش تخیل، تصویرسازی و خلق فضاهای نمایشیبسیار حایز اهمیت است و این پژوهشبه روش توصیفی- تحلیلی به بررسی این مؤلفهها به عنوان دستافزار شاعر برای خلق مضامین جدید میپردازد . نتیجه نشان میدهدهرچند ایرانی برای انتقال مفاهیم ذهنی خود از ظرفیتهای زبان استفاده میکند ولی از آنجا که نوآوریهای او با روال طبیعی و تدریجی تحولات هنری همراه نبوده، همواره مخاطب را با پرسش و تردید در پذیرش شاعری او همراه میسازد
سلامت باویل,لطیفه . (1405). تحلیل مولفه های سوررئالیستی تخیل، تصویر و فضاسازی نمایشی در اشعار هوشنگ ایرانی. (e244613). فصلنامۀ بین المللی علمی تخصصی مطالعات زبان فارسی ISC, (), e244613 doi: 10.22034/jmzf.2026.244613
MLA
سلامت باویل,لطیفه . "تحلیل مولفه های سوررئالیستی تخیل، تصویر و فضاسازی نمایشی در اشعار هوشنگ ایرانی" .e244613 , فصلنامۀ بین المللی علمی تخصصی مطالعات زبان فارسی ISC, , , 1405, e244613. doi: 10.22034/jmzf.2026.244613
HARVARD
سلامت باویل لطیفه. (1405). 'تحلیل مولفه های سوررئالیستی تخیل، تصویر و فضاسازی نمایشی در اشعار هوشنگ ایرانی', فصلنامۀ بین المللی علمی تخصصی مطالعات زبان فارسی ISC, (), e244613. doi: 10.22034/jmzf.2026.244613
CHICAGO
لطیفه سلامت باویل, "تحلیل مولفه های سوررئالیستی تخیل، تصویر و فضاسازی نمایشی در اشعار هوشنگ ایرانی," فصلنامۀ بین المللی علمی تخصصی مطالعات زبان فارسی ISC, (1405): e244613, doi: 10.22034/jmzf.2026.244613
VANCOUVER
سلامت باویل لطیفه. تحلیل مولفه های سوررئالیستی تخیل، تصویر و فضاسازی نمایشی در اشعار هوشنگ ایرانی. فصلنامۀ بین المللی علمی تخصصی مطالعات زبان فارسی ISC, 1405; (): e244613. doi: 10.22034/jmzf.2026.244613
