فصل‌نامۀ بین المللی علمی تخصصی مطالعات زبان فارسی ISC

فصل‌نامۀ بین المللی علمی تخصصی مطالعات زبان فارسی ISC

تحلیل و کاربردشناختی کنش­های گفتاری در شعر شمس لنگرودی (براساس نظریه آستین و طبقه­بندی سرل)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.
10.22034/jmzf.2026.244190
چکیده
کاربردشناسی به مطالعه زبان در بافت ارتباطی و کارکردهای آن در تعامل میان گوینده و مخاطب می‌پردازد. یکی از مهم‌ترین حوزه‌های این رویکرد، نظریۀ کنش‌های گفتاری است که امکان بررسی کارکردهای ارتباطی زبان در متون ادبی را فراهم می‌کند. شعر شمس لنگرودی به دلیل زبان روایی، گفت­و­گومند و عاطفی، ظرفیت بالایی برای تحلیل کاربردشناختی دارد. هدف این پژوهش تحلیل کنش‌های گفتاری در شعر شمس لنگرودی بر اساس نظریه آستین و طبقه‌بندی سرل است، تا نشان دهد زبان شعری او چگونه در قالب کنش‌های ارتباطی، معنا تولید می‌کند. ضرورت انجام این پژوهش از آن‌جا ناشی می‌شود که با وجود مطالعات متعدد درباره سبک و مضمون در شعر معاصر، بررسی کاربردشناختی و تحلیل کنش‌های گفتاری در آثار شمس لنگرودی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. پرسش اصلی تحقیق این است که چه انواعی از کنش‌های گفتاری در شعر شمس لنگرودی به کار رفته و این کنش‌ها چه نقشی در شکل‌گیری معنا و ارتباط با مخاطب دارند. روش تحقیق در این پژوهش توصیفیتحلیلی است و داده‌ها با انتخاب نمونه‌هایی از اشعار شمس لنگرودی و تحلیل آن‌ها بر اساس چارچوب نظری کنش‌های گفتاری بررسی شده‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که کنش‌های اخباری و عاطفی بیشترین بسامد را در شعر او دارند و شاعر از طریق جملات خبری، پرسش‌های بلاغی و ساختارهای خطاب‌گونه، علاوه بر بیان تجربه‌های فردی، نوعی تعامل عاطفی و فکری با مخاطب ایجاد می‌کند. هم­چنین بسیاری از کنش‌های گفتاری در شعر او به صورت غیرمستقیم و ضمنی تحقق می‌یابند که این امر به چندلایگی معنایی و پویایی ارتباطی شعر او می‌افزاید.
کلیدواژه‌ها


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 02 خرداد 1405

  • تاریخ دریافت 20 فروردین 1404
  • تاریخ بازنگری 06 تیر 1404
  • تاریخ پذیرش 15 مرداد 1404