فصل‌نامۀ بین المللی علمی تخصصی مطالعات زبان فارسی ISC

فصل‌نامۀ بین المللی علمی تخصصی مطالعات زبان فارسی ISC

بررسی تطبیقی حماسی ترانۀ رلان و یادگار زریران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش آموختۀ دکتری تخصصی زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران(نویسندۀ مسئول).
2 دانش آموختۀ دکتری تخصصی زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.
10.22034/jmzf.2025.506928.1224
چکیده
ادبیات حماسی یکی از بهترین ژانرهای ادبی برای شناخت فرهنگ و ارزش­های ملت­ها است. حماسه همواره بازتابی از ارزش­های وطنی و اخلاقی بوده است. یکی از قدیمی­ترین حماسه­ها در ادب فارسی، یادگار زریران است و در فرانسه نیز ترانۀ رلان از آثار ادبی مشهور می­باشد که این دو اثر از نظر محتوا شباهت­های بسیاری به هم دارند. ما در این پژوهش دو اثر ترانۀ رلان و یادگار زریران را با توجه به ویژگی­های بلاغی قابل توجه مورد بررسی قرار دادیم و در ابتدا به این نکته پرداختیم که هر دو اثر، به دنبال ارزش­های مشترک میان تمام اقوام و ملل هستند و قهرمانان خود را در پی هدفی که دارند فدا می­کنند. از نظر بلاغی؛ یادگار زریران از غنای ادبی و بلاغی بیشتری نسبت به ترانۀ رلان برخوردار است. این اثر از نظر دستور زبان فارسی و کلمات و عباراتی که در آن آمده است، کهن­گرایی دارد و از زبان نوشتار امروزی دور افتاده است. در ترانۀ رلان که ترجمه­ای به زبان فارسی امروز است تلاش شده است که کهن­­گرایی صورت بگیرد؛ اما با این ­وجود از دستور زبان و بلاغت معتدل و امروزی خارج نشده است. در هر دو اثر تقدیرگرایی و اعتقاد به دین و دعا بسامد بسیار بالایی دارد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

A Comparative Study of the Epic Taraneh Rolan and Yadegar Zariran

نویسندگان English

فراست دژداه 1
nasrin ghorani 2
1 PhD student in Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Semnan University, Semnan, Iran (corresponding author).
2 PhD in Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Semnan University, Semnan, Iran.
چکیده English

 
 

Introduction
Taraneh Rolan and Yadegar Zariran are two epic works from distinct cultural traditions. These symbolic narratives, rooted in their respective historical and cultural contexts, recount tales of bravery, sacrifice, and heroism. They share commonalities through their epic literary genre and universal themes.

Given the limited comparative research on these epics, this study examines their lexical and grammatical-rhetorical features to identify differences and similarities. The research questions are:

What core concepts dominate the vocabulary of each epic?
What rhetorical features characterize both works?
What conclusions emerge from their rhetorical comparison?

Research Objectives:

Identify high-frequency concepts central to each narrative.
Categorize lexical items expressing religious/ideological beliefs.
Compare rhetorical features to determine stylistic distinctions.
Research Method
The methodology involves summarizing both narratives. Analyzing lexical frequency of core concepts (loyalty, patriotism, moral values). In the first part, we have discussed the themes and content of the work, which include words used for a concept and with high frequency, and in the second part, we have examined the work from a grammatical and rhetorical perspective.
Discussion
We have identified and determined the words and concepts used in both works in line with their concepts. Concepts such as fatalism, magic, and prophecy, and from a grammatical and rhetorical point of view, exaggeration, description, recognition, and archaism of words can be mentioned.
Conclusion

In this study, two epic works, Taraneh Rolan and Yadegar Zariran, which have many conceptual similarities and come from two different cultures, were examined and researched. The following results were obtained in this study:

Despite their cultural and national differences, these two stories adhere to their honor and religious values in terms of universal concepts such as love for one's homeland and its protection.
In Taraneh Rolan, there are many words and concepts that emphasize the mission of Rolan and his people; the concepts that have the highest frequency include words that deal with the issue and spiritual state and even the ritual of the warriors. The second most frequent concept is religious concepts, which are manifestations of belief in the supernatural.
In the fourth part of the article, we examined the grammatical and rhetorical aspects of these works in terms of exaggeration, allusions, ironic expressions, prioritizing the verb over the subject and object, etc. In a rhetorical comparison between these two works, we came to the conclusion that Yadgar Zariran is more rhetorically rich.
Due to its unwritten (oral) origin, Tarane Relan has less literary richness. It is also translated from French, which has reduced its literary beauty.



کلیدواژه‌ها English

Relan's song
Yadgar Zariran
rhetoric
epic
  • کتاب­شناسی

    الف:کتاب­ها

    • پورنامداریان، تقی(1367)، رمز و داستان­های رمزی در ادب فارسی، تهران: علمی و فرهنگی.
    • ترانۀ رلان(منظومۀ حماسی دلاوران سلحشور قرن یازدهم هجری) اثر منظوم در ادبیات قرون وسطای فرانسه(1383)، ترجمۀ فریده مهدوی دامغانی، تهران: تیر.
    • تفضلی، احمد(1375)، تاریخ ادبیات پیش از اسلام، به کوشش ژاله آموزگار، چاپ سوم، تهران: سخن.
    • ........................(1387)، جامعۀ ساسانی: ارتشتاران، دبیران، دهقانان، ترجمۀ مهرداد قدرت دیزجی، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
    • خالقی­مطلق، جلال(1399)،« فردوسی و شاهنامه­سرایی(برگزیدۀ مقالات دانشنامۀ زبان و ادب فارسی به سرپرستی اسماعیل سعادت)»، جلد اول، تهران: سخن.
    • فرشیدورد،خسرو(1388) دستورمفصل امروز، چاپ سوم، تهران: سخن
    • ماهیار نوابی، یحیی(1374)، یادگار زریران، تهران: اساطیر.
    • نولدکه، تئودور(1364)، حماسۀ ملی ایران، ترجمۀ بزرگ علوی، تهران: سپهر.
    • یادگار زریران: متنی حماسی از دوران کهن(1392)، برگردان: ژاله آموزگار، تهران: معین.

    ب: مقاله­ها

    • بهار، محمد تقی(1314)، «یادگار زریران یا شاهنامۀ گشتاسپ- حماسۀ ملی ایران قدیم»، مجلۀ تعلیم و تربیت، سال پنجم، شمارۀ 3، صص 113-120.
    • حاجی­پور، میثم و محمودی، عنایت­الله(1396)، «نگاهی نو با ساختار تشبیهات اشافی و وصفی با تاکید بر اشعار حافظ»، دو فصل­نامۀ علمی- پژوهشی مطالعات زبانی و بلاغی، سال هشتم، شمارۀ 16، صص85-110.
    • راشد محصل، محمد تقی(1367)، «دربارۀ حماسۀ زریر»، مجلۀ فرهنگ شمارۀ 2و3، صص 457-494.
    • جلیلی ایرانی، رباب و مختاری، مسروره(1403)، «سلب فراست در اندیشۀ مولوی»، فصل­نامۀ بین­المللی مطالعات زبان فارسی(شفای دل سابق)، دورۀ6، شمارۀ 15، صص 96-121.
    • رحیمی، آسو، کوشش شبستری، رحیم(1403)، «بررسی نمودهای تحولات زبانی و بلاغی در شعر تغزلی معاصر از سنت تا مدرنیته»، فصل­نامۀ بین­المللی مطالعات زبان فارسی(شفای دل سابق)، دورۀ7، شمارۀ 18، صص 96-121.
    • عناصری،جابر(1364)،«یادگار زریران رزم­نامۀ «زریر» زرین جوشن- جانفشان بهدینان وشه­سوار مزدیسنان». نشریۀ چیستا، شمارۀ 21، صص 22ـ 37.
    • قربانی، نسرین(1403)، «از قافیه تا نحو حماسی در شاهنامه بر پایۀ قافیه­های «نام» و «کام»، فصل­نامۀ بین­المللی مطالعات زبان فارسی(شفای دل سابق)، دورۀ7، شمارۀ 17،صص 92-115.
    • کمالی مقدم، حمید و حیدری،حسن(1403)، «تحلیل نحوی سبک نثر در داستان­های جلال آل احمد»، فصل­نامۀ مطالعات زبان فارسی(شفای دل سابق)، دورۀ7، شمارۀ 18،صص 122-154.
    • مجتبایی، سیدفتح الله، امامی، علیرضا و طهماسبی گرکانی، عاطفه(1401)، «کارکردهای زبانی و بلاغی در اشعار انوری»، فصل­نامۀ مطالعات زبانی و بلاغی، سال 13، شمارۀ 30، صص 247- 268.

     

  • تاریخ دریافت 28 بهمن 1403
  • تاریخ بازنگری 28 اردیبهشت 1403
  • تاریخ پذیرش 19 خرداد 1404