روابط بینامتنی مثنوی معنوی مولوی با مثنوی‌های نظامی ‌گنجه‌ای بر اساس نظریة ترامتنیت ژرار ژنت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه محقق اردبیل، اردبیل، ایران

2 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران (نویسندۀ مسئول).

3 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

10.22034/jmzf.2022.343590.1114

چکیده

مطالعات بینامتنی، شیوه و میزان تأثیر متن­ها در شکل­گیری یکدیگر را توضیح می­دهد و با تبیین شیوه­های تکثیر متن­ها، فرایند رمزگشایی و دلالت­پردازی متون را بررسی می‌کند. ژرار ژنت با گسترش و نظام­مند کردن مفهوم­های برآمده از آراء نظریه­پردازان قبل از خود، به‌طور نظام­یافته­ به بررسی روابط بین متون پرداخت و با رویکردی ساختارگرا، روابط میانمتنی و تمام تغییرات آن را بررسی و مطالعه کرد و مجموعه این روابط را «ترامتنیت» نامید. مثنوی ­معنوی بهعنوان بزرگ‌ترین شاهکار عرفانی، روابط پیچیدۀ بینامتنی با سایر متون و آثار قبل از خود دارد و بسیاری از متون در این متن به انواع گوناگون حضور یافته­اند. در این مقاله به روش توصیفی ـ تحلیلی و تطبیقی و با استفاده از نظریة ترامتنیت ژنت، روابط بینامتنی مثنوی مولوی با آثار حکیم نظامی بررسی و تحلیل‌شده است. مثنوی از منظر بازتاب برخی از داستان­ها، مثل­­ها و سیمای شخصیت­ها و بازتاب برخی از مفاهیم کلامی و عرفانی با منظومه­های نظامی گنجه­ای روابط بینامتنی دارد. مولوی در اشعار خود از اندیشههای حکیم نظامی در موضوع عشق، تعریف جان، تعریف انسان و نقل تعدادی از داستان‌ها متأثرشده است. بر اساس این پژوهش، رابطة بینامتنیت صریح بین مثنوی مولوی و پنج گنج نظامی یافت نشد؛ اما استناد فراوان مولوی به داستان لیلی و مجنون، شباهت چندین داستان مثنوی معنوی با داستان­های پنج گنج، وجود مفاهیم دینی و کلامی و مَثَل­های مشترک در آثار نظامی و مولوی نشان می­دهد که بین آثار این دو شاعر به‌طور غیرصریح و ضمنی ارتباط بینامتنی وجود دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigating the intertextual relations of Rumi's Mathnavi Masnavi with Nezami Ganjaeis works

نویسندگان [English]

  • tohid naderi 1
  • ramin moharami 2
  • masroreh mokhtari 3
1 University of Mohaghegh Ardabili uma
2 Department of Persian Language and Literature, Mohaghegh Ardabili University
3 University of Mohaghegh Ardabili uma
چکیده [English]

ganj in the Mathnavi Manavi, Existence of stories like the stories of the Panj ganj in the Mathnavi Manavi in terms of structure and themes, Reflection of the proverbs and images of the characters of the Panj ganj in the Mathnavi Manavi. In his poems, Rumi is influenced by the wise thoughts of Nezami on the subject of love, the definition of life, the definition of man, and so on Molavi, like Nezami, considers the way of love as a way full of pain and suffering and a bloody way That In this way, the lover must sacrifice ganj in the Mathnavi Manavi, Existence of stories like the stories of the Panj ganj in the Mathnavi Manavi in terms of structure and themes, Reflection of the proverbs and images of the characters of the Panj ganj in the Mathnavi Manavi. In his poems, Rumi is influenced by the wise thoughts of Nezami on the subject of love, the definition of life, the definition of man, and so on. Molavi, like Nezami, considers the way of love as a way full of pain and suffering and a bloody way That In this way, the lover must sacrifice on. Molavi, like Nezami, conside

کلیدواژه‌ها [English]

  • intertextuality
  • Gerard Genet
  • Mathnavi Manavi
  • Nezami
  • s Panj ganj
دوره 5، شماره 11
مقالات آماده انتشار
آبان 1401
  • تاریخ دریافت: 29 اردیبهشت 1401
  • تاریخ بازنگری: 04 مرداد 1401
  • تاریخ پذیرش: 10 آبان 1401
  • تاریخ اولین انتشار: 10 آبان 1401